Yanlış yapılan soru genellikle silinir. Silmek, sayfayı temizler ve aynı yanlışı yerinde bırakır. Hata defteri tersini yapar. Yanlışı, doğruyu ve bir cümlelik sebebi yan yana tutar. Amaç utanç arşivi değildir. Bir sonraki denemede aynı çukura basmamaktır. Defter kabarıkça insan gerilediğini sanır. Oysa kabaran, görünür olan hatadır. Görünmeyen hata gerilemenin ta kendisidir.

Ne yazılır, ne yazılmaz

Her sorunun tamamını kopyalamayın. Sorunun kısa adını, sizin yanlış cevabınızı ve doğru cevabı yazın. Altına tek satır sebep ekleyin. İşaret hatası, formülü yanlış hatırlama, soruyu yarım okuma ya da tanımı karıştırma. Sebep birden fazla geliyorsa en çok tekrar edeni seçin. Üç sebep yazmak, hiçbirini düzeltmemekle biter.

Doğru çözümü kitabın cümlesiyle yapıştırmayın. Kendi sözcüğünüzle iki satır yeter. Yapışkan kopya, üç geçişte okumanın kaçındığı tanıdıklığı üretir. Hata defteri de tanıdıklık defteri olmasın.

Neden işe yarar

Aynı tür hata, dağınık kâğıtlarda birbirini görmez. Defterde alt alta gelince örüntü çıkar. Beş hatanın üçü acele okumaysa sorun bilgi eksikliği değildir. Sınavda yavaşlamak gerekir. Üçü aynı tanımı karıştırıyorsa o tanım, bütün kitabın yeniden okunmasını değil, yarım sayfalık bir ayırmayı ister.

Bu ayırma, aktif hatırlamadır. Defteri kapatıp soruyu yeniden çözersiniz. Tutarsa o satırın yanına küçük bir işaret koyun. Tutmazsa sebebi güncelleyin. Sebep yanlışsa çözüm de havada kalır. İlk yazdığınız sebep kutsal değildir.

Ne sıklıkla açılır

Her hatadan sonra saatlerce defter süslemeyin. Çalışma bittiğinde üç beş satır yeter. Ertesi gün, yeni konuya geçmeden defterdeki iki soruyu kapatarak çözün. Bu, aralıklı tekrarın hata üzerine kurulmuş hâlidir. Bütün defteri her gün okumak, tören olur. İki soru, tören değildir.

Sınav gecesi ise yeni hata üretme gecesi değildir. O gece, defterdeki en sık sebebi bir kez daha yoklamak yeter. Gecenin sınırını sınav yazısında çizmiştik. Hata defteri, gece yarısı yeni bir üniteye dönüşmesin.

Utanç değil, veri

Defteri kimseye göstermek zorunda değilsiniz. Göstermek isterseniz de bu bir itiraf sahnesi değildir. Bir örüntüdür. Öğretmen ya da arkadaş, örüntüyü sizden daha çabuk görebilir. Görmek için sayfanın dağınık olması sorun değildir. Okunaklı olması yeter. Renkli kalem, sebebin yerine geçmez.

Doğru yaptığınız her soruyu deftere taşımayın. Defter, yürüyen işin günlüğü değil, tökezleyen yerin kaydıdır. Her şeyi yazan defter açılmaz. Az ve tekrar eden hata, kalın bir arşivden değerlidir.

Bir hata türünü emekliye ayırmak

Aynı soru üç ayrı günde, kapatılarak doğru çözülüyorsa o satır emekli olabilir. Silmek zorunda değilsiniz. Köşesine bir işaret koyup yeni hatalara yer açın. Emekli etmeden her gün aynı sayfayı okumak, öğrenmiş olduğunuz yeri yeniden dert edinmektir. Dert, hâlâ tutmayan satırdadır.

Hata defteri notanın yerine geçmez. Ders notu anlatır, hata defteri tökezletir. İkisi ayrı cepte durursa ikisi de işini görür. Birleştirirseniz tökez, anlatının içinde kaybolur.

Sık sorulan sorular

Her yanlışı yazmak gerekir mi? Hayır. Dikkatsizce yanlış okuduğunuz ve bir daha tekrarlayan türleri yazın. Tek seferlik bir devrik yazımı büyütmeyin. Örüntü yoksa satır da şart değildir.

Doğru çözümü uzun uzun yazayım mı? Hayır. Kendi cümlenizle iki satır yeter. Kitabın çözümünü yapıştırmak, defteri kopya defterine çevirir.

Defter not yerine geçer mi? Geçmez. Not konuyu anlatır. Hata defteri, sizin tökezlediğiniz yeri tutar. İkisi ayrı durursa işe yarar.

Adımlar

Yanlışı yazın: Soruyu ve sizin verdiğiniz yanlış cevabı kısaca kaydedin.
Doğruyu yanına koyun: Doğru çözümü kopya gibi uzatmadan, kendi cümlenizle ekleyin.
Sebebi bir satıra indirin: İşaret hatası, acele ya da eksik tanım: tek bir sebep seçin.
Ertesi turda yalnızca defteri sorun: Aynı soruyu kapatıp yeniden çözün. Tutmazsa sebebi güncelleyin.