Sınavdan bir hafta önce saatlerce çalışıp bir ay sonra hemen her şeyi unutmak çoğumuzun tanıdığı bir deneyimdir. Bu durum tembellikten değil, beynin çalışma biçiminden kaynaklanır. Aralıklı tekrar yöntemi, tam da bu unutmayı yavaşlatmak için tasarlanmış basit ama etkili bir tekniktir.

Unutma eğrisi nedir?

yüzyılın sonlarında Alman psikolog Hermann Ebbinghaus, kendi üzerinde yaptığı deneylerle bilginin zamanla nasıl unutulduğunu inceledi. Bulguları, unutmanın başta hızlı, sonra yavaşlayan bir eğri izlediğini gösterdi. Yani öğrendiğiniz bir bilginin büyük kısmı ilk günlerde kaybolma eğilimindedir. Ancak bilgiyi tam unutmaya yakınken yeniden hatırlamak, onun hafızada kalma süresini uzatır.

Aralıklı tekrarın ardındaki fikir budur: bilgiyi sürekli değil, unutmaya başlamadan hemen önce, giderek açılan aralıklarla tekrar etmek.

Yığma çalışma ile dağıtılmış çalışma

Sınav öncesi gece boyu çalışmak kısa vadede işe yarıyor gibi görünür, çünkü bilgi hâlâ tazedir. Ancak araştırmalar, aynı toplam süreyi birkaç güne yaymanın uzun vadeli kalıcılığı genellikle artırdığını gösterir. Dağıtılmış çalışma biraz daha çaba ister, çünkü her seferinde bilgiyi hafızadan çağırmanız gerekir. Aslında yöntemi etkili kılan da bu çabadır.

Örnek bir tekrar takvimi

Kesin bir kural yoktur, ama şu aralıklar iyi bir başlangıç noktasıdır:

Konuyu ilk çalıştığınız gün.
1 gün sonra ilk tekrar.
3 gün sonra ikinci tekrar.
1 hafta sonra üçüncü tekrar.
2 hafta sonra dördüncü tekrar.
1 ay sonra son tekrar.

Her tekrar kısa olabilir; 5 ila 10 dakika çoğu zaman yeterlidir. Önemli olan, tekrar sırasında notlara bakmak yerine önce hatırlamaya çalışmaktır.

Aktif hatırlama ile birleştirin

Aralıklı tekrar, aktif hatırlamayla birleştiğinde çok daha güçlüdür. Konuyu yeniden okumak yerine kendinize soru sorun:

Bu konunun üç ana fikri neydi?
Bu formülü ya da kuralı yazabilir miyim?
Bir arkadaşıma bunu nasıl anlatırdım?

Cevabı bulamadığınızda notlarınıza bakın, sonra yeniden kendinizi sınayın. Cevabı hatırlamakta zorlanmanız kötü bir işaret değil, öğrenmenin gerçekleştiğinin işaretidir.

Kart sistemi

Bir yöntem de kart kutusudur. Leitner kutusu adıyla bilinen sistemde birkaç bölmeli bir kutu kullanılır. Bir kartı doğru bilirseniz bir sonraki bölmeye geçer ve daha seyrek karşınıza çıkar. Yanlış bilirseniz ilk bölmeye geri döner. Kartları kâğıtla yapabileceğiniz gibi, bu mantıkla çalışan uygulamaları da kullanabilirsiniz. Yeter ki kartlarda tek soru ve kısa cevap olsun; uzun paragraflar kartları yük hâline getirir.

Dikkat edilecekler

Çok fazla kartla başlamayın. Günde 10 ila 20 yeni kartla başlamak sürdürülebilirdir.
Anlamadığınız şeyi ezberlemeyin. Önce konuyu anlayın, sonra tekrar edin.
Düzenli olun. Birkaç gün boşluk bırakırsanız vazgeçmeyin, kaldığınız yerden devam edin.
Uykuyu ihmal etmeyin. Uyku, yeni öğrenilen bilgilerin pekişmesinde önemli rol oynar.

Nerelerde işe yarar?

Yöntem; yabancı dil kelimeleri, tarih tarihleri, anatomi terimleri, formüller ve ehliyet sınavı soruları gibi çok sayıda ayrı bilginin hatırlanması gereken alanlarda özellikle etkilidir. Bir konuyu derinlemesine kavramak gerekiyorsa, tekrarla birlikte anlamaya yönelik çalışma da gerekir.

Sık sorulan sorular

Aralıklı tekrar herkes için işe yarar mı? Genel olarak çoğu insan için yararlıdır, ama kişiye göre aralıklar değişebilir. Takvimi kendinize göre ayarlayın.

Günde ne kadar zaman ayırmalıyım? Günde 15 ila 30 dakika bile düzenli yapıldığında fark yaratabilir. Sürdürülebilir olması süresinden daha önemlidir.

Sınavdan hemen önce başlasam fayda eder mi? Tekrar sayısı sınırlı olsa da yine de faydalıdır. Ama en iyi sonuç için erken başlamak gerekir.

Küçük adımlarla başlayın: bugün çalıştığınız bir konuyu yarın beş dakika kendinizi sınayarak tekrar edin.

Adımlar

Konuyu ilk kez çalışın: Yeni bilgiyi anlayarak çalışın ve kısa bir not ya da soru kartı hazırlayın.
İlk tekrarı bir gün sonra yapın: Notlara bakmadan hatırlamaya çalışın, sonra kontrol edin.
Aralıkları açın: Sonraki tekrarları üç gün, bir hafta, iki hafta ve bir ay sonra yapın.
Zorlandıklarınızı sıklaştırın: Hatırlamakta zorlandığınız bilgileri daha sık, kolay gelenleri daha seyrek tekrarlayın.