Mutfak Bıçağını Güvenle Bilemek

Kör bıçak masum görünür. Oysa kesmek için daha çok bastırırsınız, bastırınca bıçak kayar, kayınca el oradadır. Keskin ağız daha az kuvvet ister. Az kuvvet, kontrol demektir. Mutfakta bilemek bir gösteri değil, bu kontrolü geri almaktır. Çocukların yanında acele edilmez. Yorgun ve ıslak elle de başlanmaz.

Körlük nasıl anlaşılır

Domatesi ezerek geçen, ekmeği yırtan, soğanın üstünde zıplayan ağız kördür. Işığa tutunca ağız çizgisi parlak bir şerit gibi görünüyorsa metal yuvarlanmış olabilir. Keskin ağız ışığı daha az parlaksı yansıtır. Bu bir laboratuvar ölçüsü değildir. Mutfakta yeterince açık bir işarettir.

Kör bıçakla hızlanmaya çalışmayın. Hız, kaymayı büyütür. Önce bileme, sonra kesme. Sırayı tersine çevirmek, yaranın bahanesi olur.

Taş ile çelik aynı işi görmez

Bileme çeliği denen çubuk, ağzı inceltmekten çok hizaya getirmeye yarar. Her kullanımdan önce birkaç kez, aynı açıyla, kendinizden uzağa doğru çekmek birçok bıçağı toparlar. Metal eksiltmez. Ağız iyice yuvarlandıysa çelik yetmez. O zaman bileme taşı gerekir. Taş, ince bir metal tabakasını alır ve yeni bir ağız bırakır.

Taşı kullanmadan önce üretici ıslak taş diyorsa taşı ıslatın, kuru taş diyorsa kuru bırakın. İkisini karıştırmak taşı cam gibi kaygan ya da tıkalı yapabilir. Taşın altı masa örtüsünde kaymasın. Islak bir bez, taşın altına serilirse masa da sabitlenir.

Açı sabit kalsın

Bıçağı taşa çok dik bastırmak kalın bir metal alır ve ağzı çabuk yorar. Çok yatık sürmek ise kesmeyen bir yüzeyi okşar. Mutfak bıçaklarında sığ, sabit bir açı yeter. Dereceyi milimetreyle ölçmek zorunda değilsiniz. Bileği, bıçağın sırtını biraz kaldırıp o yüksekliği tur boyunca değiştirmemek işin özüdür. Açı her sürtüşte değişirse taş, ağzı değil yan yüzeyi aşındırır.

Bir yüzde birkaç kez, sonra öteki yüzde aynı sayıda geçin. Acele edip yalnızca bir yanı inceltmek, keserken bıçağı bir tarafa çeker. Uçtan sapa doğru, aynı yönü koruyun. Ortayı biliştirip ucu kör bırakmayın.

Parmak deneme aracı değildir

Keskinliği parmak ucunda aramayın. Domates ya da bir parça kâğıt daha dürüst ve daha az kanlı bir denemedir. Kâğıt ezilmeden ayrılıyorsa ağız iş görmeye başlamıştır. Domates eziliyorsa biraz daha tur gerekir. Her turdan sonra bıçağı kurulayın. Islak sap elde döner.

Bıçağı açık tezgâhta, ağız dışarı bakacak biçimde bırakmayın. İş bitince kınına, bloğuna ya da çekmece içinde ayrı bir kılıfa girer. Lavaboda sabunlu suyun içinde görünmez olan bıçak, bulaşık yıkayan eli keser. Bulaşığı hemen yıkayıp kaldırın. Bu, ekmek ve mutfak düzeninin yanında küçük bir kapanış alışkanlığıdır.

Ne zaman bırakmalı

Bıçak çok kısa kaldıysa, sapı oynuyorsa ya da çatlak varsa bilemek onu güvenli yapmaz. O bıçak emekliye ayrılır. Elektrikli bileme aleti hızlıdır ve aceminin elinde fazla metal yer. İlk deneyiminizse elle, yavaş ve sabit açı daha affedicidir. Aleti kullanacaksanız üreticinin tarifinin dışına çıkmayın.

Kesik olursa akan suyla yıkayıp temiz bir bezle basın. Derin, kirli ya da durmayan kanamada bu sayfa yetmez. Sağlık kuruluşuna başvurun. Küçük kesikte neyin yapılmayacağını da abartılı ev ilaçlarıyla karıştırmayın. Diş macunu ve toz, yaranın arkadaşı değildir.

Sık sorulan sorular

Her gün taşlamak gerekir mi? Gerekmez. Çelik çubukla hizalamak sık yapılabilir. Taş, ağız yuvarlanınca yeter. Her gün taş, bıçağı gereksiz inceltebilir.

Parmağımla keskinliği anlayabilir miyim? Anlamaya çalışmayın. Domates ya da kâğıt deneyin. Parmak, deneme aracı değil, korumanız gereken yerdir.

Kör bıçak daha mı güvenlidir? Hayır. Daha çok kuvvet ister, kayması daha kolaydır. Kontrollü bir keskin ağız, kör bir zorlamadan daha sakindir.