Birim Fiyatı Okumak: Raftaki Küçük Yazı

Rafta büyük kutu, küçük kutudan daha kârlı görünür. Kampanya yazısı da aynı yönü işaret eder. Oysa kârlı olan, sizin ödeyeceğiniz toplam değil, aynı miktar için ödediğiniz fiyattır. Buna birim fiyat denir. Kilogram, litre ya da adet başına düşen tutardır. Onu okumadan sepete atmak, kalabalığın yönüne uymaktır.

Etikette iki sayı vardır

Birçok raf etiketinde ürünün satış fiyatı büyük, birim fiyatı daha küçük yazılır. Büyük sayı kasada ödediğinizdir. Küçük sayı karşılaştırmanın aracıdır. İki makarna paketinden biri dört yüz gram, öteki beş yüz gram olabilir. Satış fiyatı düşük olan, kilogramda daha pahalı çıkabilir. Gramı eşitlemeden karar vermek, kısa olanı ucuz sanmaktır.

Birim her üründe aynı satırda durmayabilir. Kiminde kilogram, kiminde yüz gram, kiminde adet yazar. Yüz gram ile kilogramı doğrudan yarıştırmayın. Birini ötekine çevirin. Çevirmekten yoruluyorsanız aynı birimde yazılmış iki ürünü seçin. Karşılaştırma, bütün marketi hesap makinesine çevirmek zorunda değildir.

Kampanya birimi gizleyebilir

İki al bir öde, üçlü paket ve ikinciye indirim cümleleri toplamı küçültür. Toplam küçülünce birim de küçülmüş sanılır. Sepete iki tane koyup fiyatı ikiye bölün, sonra gramı hesaba katın. Bazen kampanyalı ürün, yan raftaki sade ürünün biriminden pahalı kalır. Bazen gerçekten ucuzdur. Bunu afiş değil, bölme işlemi söyler.

Aylık çerçeveyi 50 30 20 yazısında kurmuştuk. Birim fiyat, o çerçevenin market koridorundaki hâlidir. Ay sonu değil, rafın önü karar anıdır. Koridorda yapılan küçük seçim, ay sonunda şaşılacak farkı oluşturur.

Büyük paket her zaman kazanmaz

Aile boyu kutu, birim fiyatı düşürebilir. Düşürmüyorsa yalnızca taşıması ağır bir harcamadır. İki kişilik evde devasa bir yoğurt, son kullanma tarihinden önce bitmiyorsa ucuzluk bozulmaya gider. Tarihi nasıl okuyacağınızı ayrı anlatmıştık. Birim ucuz, ürün çöpe gidiyorsa alışveriş kârlı kapanmamıştır.

Küçük paket bazen gerçekten pahalıdır. Bazen de ihtiyacınız kadar olduğu için daha hesaplıdır. Karar, yalnızca kilogram fiyatına değil, evde duracağı süreye de bakar. İkisini birden düşünün.

Aynı ürün mü, benzer kutu mu

Karşılaştırma aynı işi gören ürünler arasında yapılır. Farklı yağ oranı, farklı tuz, farklı içerik, fiyatı da değiştirir. Kutusu benzeyen iki şey aynı şey değildir. İçindekiler satırına bakmadan yalnızca gramı yarıştırmak, ucuz olanı doğru sanmaya götürür. Daha ucuz olan işinize yaramıyorsa birim fiyat sizi yanıltmamış, siz soruyu eksik sormuşsunuzdur.

Markanın büyük yazısı da birim değildir. Tanıdık ad, kilogram fiyatını tek başına açıklamaz. Tanıdık olup daha pahalı olanı bilinçli seçebilirsiniz. Bilmeden seçmek ile bilerek seçmek aynı fiş değildir.

Kasada değil, rafta bakın

Fiş geldikten sonra birim fiyatı tartışmak geç olur. Ürün poşetlenmiştir. Alışkanlık, etiketi eline alıp küçük satırı okumaktır. İlk hafta yavaşlatır. Sonra göz, büyük sayının yanındaki küçük satırı kendiliğinden arar. Bütün marketi bu tempoda gezmek zorunda değilsiniz. Sık aldığınız üç dört üründe uygulamak, ayın farkını oluşturur.

Bu bir yatırım tavsiyesi değildir. Market koridorunda karşılaştırma yapmanın sade bir yoludur. Gelir, borç ve birikim ayrı hesaplardır. Onları bu etikete sıkıştırmayın.

Sık sorulan sorular

Birim fiyat yazmıyorsa ne yaparım? Satış fiyatını miktara bölün. Miktar gram ise önce kilograma çevirmek karşılaştırmayı kolaylaştırır. Etiket eksikse bölme işi size kalır.

İndirimli ürünü doğrudan almalı mıyım? Hayır. İndirimli satış fiyatı, birimin de düştüğünü garanti etmez. Kampanyayı miktara bölüp yanındaki sade ürünle karşılaştırın.

Her zaman en ucuz birimi mi seçmeliyim? İhtiyacınıza uygun olanın en düşük birimini seçin. Kullanmayacağınız büyük paket, birimi düşük olsa da evde zarar yazabilir.