Çoklu Görev Neden İşe Yaramaz?

Ders açık, sohbet açık, müzik sözlü, bir de haber başlığı akıyor. Buna çoklu görev denir ve verimli görünür. Görüntü aldatır. Dikkat çoğu zaman iki ağır işi aynı anda taşımaz. Birinden ötekine atlar. Her atlayışta önceki işin yeri aranır. Arama, kısa sürer ve gün boyu birikir. Biriken şey, yapılmış iş değil, kayıp aradır.

Atlamak ile birlikte yapmak

Yürürken sakız çiğnemek iki iştir ama ikisi de aynı dikkati istemez. Yürümek alışkanlığa binmiştir. Okurken bir metni özetlemek ile bir sohbeti yürütmek ise ikisi de dil ister. Dil tek kapıdır. Kapıdan iki metin birden geçmez. Biri bekler. Bekleyen, siz kapıya dönünce kaldığı yeri unutmuş gibi olur. Aslında unutan sizsinizdir çünkü kapı başkaydı.

Bu yüzden her çift iş aynı değildir. Alışkanlık olan bir yan iş ile zihni dolduran iki işi ayırın. Ayırmadan her ikiliyi verim sanmak, sakızı dersle bir tutmaktır.

Süre nereye gider

Görev değiştirince beyin yeni kuralları yükler. Matematikten yazıya, yazıdan mesaja geçmek ayrı yüklemelerdir. Yükleme hissedilmez çünkü kısadır. On kez tekrarlanınca kısa olan uzar. Sayfanın bittiği saat, işin zorluğundan değil bu yüklemelerden gecikir. Bunu kesin bir yüzdeye bağlamayacağız. Yüzde, kişiden kişiye ve işten işe değişir. Değişmeyen gözlem, atlayışın bedelsiz olmadığıdır.

Hata da aynı yerde çoğalır. Yarım kalan cümleye dönünce özneyi kaçırırsınız. Kaçan özne, yanlış bir sonuç olur. Sonra o sonucu düzeltmek, baştan tek işte bitirmekten uzun sürer. Hata defteri tutuyorsanız bu tür satırlar çoğalır. Defterin mantığını ayrıca kurmuştuk. Çoklu görev, o defterin sık görülen sebebidir.

Sözlü müzik ve bildirim

Sözlü şarkı da bir dildir. Okuduğunuz cümle ile şarkının sözü aynı kapıda yarışır. Kimisi bunu fark etmez, kimisi her satırı iki kez okur. Fark etmemek, yarış olmadığı anlamına gelmez. Bir hafta aynı metni sözlü ve sözsüz deneyin. Hangisinde sayfa bittiğine bakın. Keyif, ölçü değildir. Biten iş ölçüdür.

Bildirim ise yarışa dışarıdan katılır. Ses, dikkati izin almadan çeker. Çekilen dikkat geri dönünce aynı cümleyi yeniden kurar. Telefonun yerini masa düzeninde konuşmuştuk. Çoklu görevin en kolay azaltıldığı yer, cihazın başka odada olmasıdır. İrade ile ekrandaki kırmızı noktaya bakmamak, odayı değiştirmekten daha pahalıdır.

Tek iş nasıl kurulur

Masada bir ders, bir sekme, bir soru olsun. Soru bitince diğeri gelsin. Bu, çalışma molasının kardeşidir. Mola, işler arasında bilinçli bir boşluktur. Çoklu görev ise boşluksuz bir atlayıştır. Boşluk koyun. İki işi yan yana açık bırakmayın.

Liste yapacaksanız üç maddeden fazlasını aynı saate sıkıştırmayın. Üç madde de sırayla yapılır, yan yana değil. Sırayı bitirmeden yenisini eklemek, listenin kendisini çoklu göreve çevirir. Liste uzadıkça insan iş yapıyor hissi alır. His, biten maddeyle doğrulanmalıdır.

Ne zaman yan iş serbesttir

Fotokopi beklerken bir mesaj okumak, iki ağır işi birleştirmek değildir. Bekleme zaten boşluktur. Boşluğu doldurmak ile dolu bir dikkati bölmek ayrıdır. Ayrımı kaçırırsanız her boşluğu bir bölmeye çevirirsiniz. Asıl işin içindeki boşluk, mola diye kalsın. Bekleme salonundaki boşluk ise size aittir.

Başkası aynı anda üç iş bitirdiğini söylüyorsa biten işin kalitesini sorun. Hızlı görünen, yarım kalmış üç iş olabilir. Üçü de akşam size geri döner.

Sık sorulan sorular

Müzik tamamen yasak mı? Sözlü müzik okuma ile yarışabilir. Sözsüz bir ses kimisinde sorun çıkarmaz. Aynı işi sessizlikte de ölçün. Keyfe göre değil, biten sayfaya göre karar verin.

İki hafif iş birlikte olur mu? Alışkanlık hâline gelmiş bir yan iş, ağır bir işle bazen bir arada durur. İkisi de dil ve karar istiyorsa birlikte sürmez, atlanır. Atlayışın bedeli vardır.

Bildirimi kapatmak yeter mi? Yarım çözümdür. Kapalı bildirimli telefon eldeyse yine bölünürsünüz. Cihaz başka odadaysa kural kendiliğinden işler.